Nowy Jork

poleć serwis drukuj
Fot. Archiwum IP

Bitwa Warszawska. 100-lecie zwycięstwa

10-17-2020

W tym roku obchodzimy 100-lecie Bitwy Warszawskiej, która rozegrała się pod Warszawą w dniach 12-25 sierpnia 1920 roku. Bitwa Warszawska była bez wątpienia najważniejszym wydarzeniem wojny polsko-bolszewickiej. Polska obroniła swą niepodległość i uchroniła Europę przed zalewem komunizmu. Zwycięstwo w tej walce było możliwe dzięki osobistej postawie Naczelnego Wodza Józefa Piłsudskiego, ale też dzięki wytrzymałości i odwadze polskich żołnierzy oraz patriotycznej postawie narodu polskiego. Zwycięstwo Polski nad Armią Czerwoną Francuzi porównywali do bitwy nad Marną, która w 1914 r. ocaliła Paryż i Francję. Lord Edgar Vincent d’Abernon, szef misji brytyjskiej w Polsce, nazwał Bitwę Warszawską osiemnastą decydującą bitwą w dziejach świata.

Cenne archiwa

To właśnie Instytut Piłsudskiego w Ameryce posiada w archiwum najważniejsze zachowane dokumenty i zdjęcia dotyczące wojny polsko-bolszewickiej, w szczególności Bitwy Warszawskiej. Dodatkowo w Galerii Instytutu prezentowane są pamiątki związane z udziałem amerykańskich lotników w tej bitwie. Z pewnością wiele osób zastanawia się, w jaki sposób dokumenty te trafiły do Instytutu Piłsudskiego. Otóż dokumenty związane z wojną polsko-bolszewicką i Bitwą Warszawską są przechowywane w Instytucie od 1943 roku. Kolekcja ta stanowi fragment zbiorów przedwojennego Instytutu Józefa Piłsudskiego, działającego w Warszawie od 1923 roku. Akta te wraz z innymi kolekcjami zostały uratowane we wrześniu 1939 roku z płonącej Warszawy i przewiezione do Rumunii, następnie trafiły do Francji, potem do Lizbony, skąd w roku 1941 wysłano je do Stanów Zjednoczonych. Skrzynie otwarto w Ambasadzie RP w Waszyngtonie, a następnie materiały zostały przekazane do Instytutu Piłsudskiego w Ameryce, który odrodził się 4 lipca 1943 r. w Nowym Jorku. Dzięki wywiezieniu ich do Ameryki dokumenty te przetrwały i od dziesięcioleci służą badaczom, historykom, filmowcom i studentom.

Depesze z Bitwy Warszawskiej

Największą kolekcją w grupie uratowanych archiwów są dokumenty Adiutantury Generalnej Naczelnego Wodza. Kolekcja zawiera 105 jednostek archiwalnych i liczy 6 metrów bieżących. W skład zespołu wchodzą dokumenty kancelarii Naczelnika Państwa i Naczelnego Wodza od listopada 1918 do grudnia 1922 r. Kolekcja ta zawiera najważniejsze dokumenty źródłowe dotyczące walki o granice państwa polskiego. Najciekawsze dokumenty znajdują się jednak w trzech tekach gen. Tadeusza Rozwadowskiego, który od 22 lipca objął funkcję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego i sprawował ją przez kolejne kilka lat.

Wśród tych dokumentów, są:

  • sowiecka depesza przejęta i rozszyfrowana przez polski radio-wywiad. Jest to tłumaczenie szyfrogramu z 24 lipca, 1920 roku, dotyczące ustawienia wojsk Armii Czerwonej;
  • rozkaz nr 8358 do przegrupowania i zorganizowania obrony na linii Wisły. Pochodzi z 6 sierpnia 1920 roku. Został podpisany przez gen. T. Rozwadowskiego; pierwsza strona tego dokumentu mówi o przegrupowaniu wojsk wchodzących w skład 3 Armii, co było zadaniem niezwykle trudnym, ale udało się go wykonać perfekcyjne za pomocą 1 i 3 Dywizji Piechoty Legionów;
  • rozkaz nr 10000, do Bitwy Warszawskiej z 10 sierpnia 1920 roku napisany własnoręcznie przez generała Rozwadowskiego po dyskusji z Józefem Piłsudskim. Rozkaz zawiera szkice sytuacyjne, przedstawiające dwa warianty okrążenia wojsk bolszewickich nacierających na Warszawę. Podpisali się pod nim dowódcy poszczególnych odcinków antybolszewickiego frontu.

Wszystkie wymienione dokumenty zostały zdigitalizowane i dostępne są online poprzez stronę Instytutu www.pilsudski.org.

W zasobach Instytutu znajdują się także bardzo ciekawe fotografie. Dotyczą one różnych etapów wojny polsko-bolszewickiej i przedstawiają marszałka Józefa Piłsudskiego, wojskowych, narady, pociąg pancerny o nazwie Piłsudczyk, który wykorzystywany był przez stronę polską w wojnie z Sowietami.

7. Eskadra im. T. Kościuszki

W Instytucie przechowywane są również niezwykle cenne pamiątki związane z 7. Eskadrą Myśliwską im. Tadeusza Kościuszki. Był to pododdział lotnictwa myśliwskiego Wojska Polskiego, walczący podczas wojny polsko-bolszewickiej. Do eskadry skierowano amerykańskich pilotów. Od połowy października 1919 r. początkowo służyło w Eskadrze 8 pilotów amerykańskich, potem przybyli kolejni ochotnicy – w sumie 21 Amerykanów oraz kilku pilotów polskich. Początkowo dowództwo eskadry objął Cedric Fauntleroy, a Merian C. Cooper został jego zastępcą. W tym czasie powstało godło eskadry. Pilot Elliot Chess zaprojektował godło malowane na wszystkich samolotach eskadry, przedstawiające czerwoną krakowską rogatywkę (z czasów Tadeusza Kościuszki) i dwie skrzyżowane kosy na tle barw flagi Stanów Zjednoczonych Ameryki. Godło to przetrwało następnie w użyciu polskich jednostek lotniczych, m.in. Dywizjonu 303. W czasie Bitwy Warszawskiej 7. Eskadra miała za zadanie bronić Lwowa. Od 16 sierpnia eskadra wykonała wiele lotów szturmowych, ostrzeliwując kawalerię z karabinów maszynowych i zadając straty. W Instytucie przechowywana jest Odznaka Pamiątkowa 7 Eskadry Lotniczej im. T. Kościuszki, Polowa Odznaka Pilota oraz medale wojskowe Meriana Coopera – Krzyż Virtuti Militari (który 19 maja 1921 roku wręczył wszystkim pilotom eskadry sam Józef Piłsudski), Krzyż Walecznych, Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami.

Historyczne zwycięstwo

Józef Piłsudski 12 sierpnia 1920 r. wyjechał w rejon koncentracji wojsk polskich nad Wieprzem, po drodze pożegnał żonę i córki. Aleksandra Piłsudska tak wspomina ten dzień: „Gdy żegnał się z nami, był zmęczony i posępny. Ciężar olbrzymiej odpowiedzialności za losy kraju przygniatał go i sprawiał mękę... Pożegnał się z dziećmi i ze mną tak, jak gdyby szedł na śmierć. (...) Rezultat każdej wojny – powiedział do mnie przed rozstaniem – jest niepewny, aż do jej skończenia. Wszystko jest w ręku Boga”.

15 sierpnia armie polskie pod Warszawą i nad Wkrą, rozbiły trzy z czterech armii wroga. 2 października 1920 r. podpisano rozejm, a 18 marca 1921 r. pokój w Rydze, dający Polsce granicę wschodnią, obowiązującą do 1939 roku.

Serdecznie zachęcamy wszystkich do odwiedzenia strony internetowej www.pilsudski.org oraz profilu na Facebooku – prezentowany tam jest przygotowany specjalnie na obchody 100-lecia Bitwy Warszawskiej materiał filmowy.

Iwona Korga
Prezes i dyrektor wykonawczy IJP

wróć

Fotorelacje

XI Octoberfest na Polance

W niedzielę, 11 października, na Polance w Bunnell odbył się piknik – Octoberfest – zorganizowany przez klub Polonia Society of Korona, Inc. Była to już 11. edycja tego biesiadnego spotkania w polonijnym gronie. Fot. Polonia Society of Korona, Inc.

zobacz inne galerie

Galerie Video

Jasełka w Webster

Liturgiczny okres Bożego Narodzenia wieńczy Niedziela Chrztu Pańskiego. Uroczystość ta w bieżącym roku przypadła w niedzielę 10 stycznia. Uczniowie i nauczyciele Polskiej Szkoły Sobotniej przy parafii św. Józefa w Webster wybrali ten właśnie dzień na zaprezentowanie tradycyjnych polskich jasełek.

zobacz inne filmy

Kalendarium

Październik
Pon Wto Śro Czw Pią Sob Nie
      01 02 03 04
05 06 07 08 09 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  
Zobacz kalendarz

Realizacja: IdeoPowered by: CMS Edito

Wszelkie prawa zastrzeżone dla BiałyOrzeł24.com